KENT YAŞAM KÜLTÜR

	Kent Efsaneleri Internete Taşındı / Ayşe Özek Karasu Kent Efsaneleri Internete Taşındı Ayşe Özek Karasu KENT efsaneleri artık mahalle aralarında değil bilgisiyar kablolarında dolaşıyor. Kulaktan kulağa fısıldanan ürpertici hikayeler şimdi e-mail'lerle dolaşıma çıkıyor. Hem de bir kentin surlarıyla sınırlı kalmadan. Öykülerin dolaşım alanı global ama, neredeyse tamamı Amerikan kökenli. Şans ya da kara baht getiren mektup zincirleri de bu sirkülasyona dahil. Türkiye'nin tanık olduğu son kent efsanesi ise 17 Ağustos depreminin hemen sonrasına rastlıyor. İstanbul'da saat bilmem kaçta, bilmem kaç büyüklüğünde deprem olacak diye CNN (Türk değil, Amerikan) televizyonunun altyazı geçtiği dedikodularını hatırlıyorsunuz değil mi? CNN'in ta Atlanta'dan İstanbul'a deprem haberi gönderdiğine inanan binlerce insan kimbilir kaç geceyi sokaklarda geçirdi. Fatih semtinde pazardan dönen bir kadının karşısına çıkan, başörtülü yılan hikayesi bile duymuştum zamanında. Ama o kulaktan kulağa dolaşan bir söylenceydi; gazetelere geçtiğini hatırlamıyorum. Manşetlere çıkan en ürkünç mitos ise kıyamet habercisi bir sakallı bebeğin İstanbul'da dünyaya geldiği dedikodusuydu. İstanbul günlerce sakallı bebek söylentisiyle çalkalanmıştı. ....hastanesinde doğduğu rivayet edilen sakallı bebeğin gözlerinden ışıklar saçan illüstrasyonu Tan Gazetesi'nin sürman?etinde yer almıştı. Tabii ki inanmamıştım ama, keçi sakallı, Omen bakışlı o bebek illüstrasyonu hala gözümün önünden gitmiyor. Çünkü inanan, inanmayan herkesi etkiliyor kent efsaneleri. Ve iletişim teknolojisindeki ilerlemeyle birlikte efsanelerin etki alanı genişliyor. Global medyadaki en hızlı dolaşım ağını da internet oluşturuyor. E-mail'ler aracılığıyla on binlerce insana ulaşan inanılmaz safsatalar dolaşıyor www'de. Üstelik de bilgisayar gibi gayet bilimsel bir kanalla gelen bu dedikoduların inandırıcılık payı çok daha yüksek oluyor. Kağıt üzerinde postayla gelen bir mektupta yer alan "Zinciri devam ettirmezseniz falanca tarihte ölmüş olacaksınız" türünden bir tehtide kulak asmasanız bile, aynı tehtidi e-mail'de okuduğunuz zaman farklı etkileniyorsunuz. Abuk sabuk safsatalara hayatta inanmayacak insanlar bile İnternet'teki fesatlıkların tuzağına düşüveriyor. Amerikalı uzmanlar oltaya takılanlara ahmaklık virüsü bulaştığını düşünüyor. Colorado Üniversitesi'nden matematik profesörü Steven Janke, halkın bilgisayar teknolojisini çok kesin ve bilimsel buldu?unu, bu kanaldan gelen her bilgiye inanma zorunluluğu hissettiğini söylüyor. İşte bu yüzden insanlar sinema koltuklarına, AIDS virüsü bulaştırılmış iğneler yerleştirildiğine, Amerikan Hükümeti'nin e-maillerden ücret almaya başlayacağına, Procter & Gamble şirketinin satanist bir misyonu olduğuna, Harry Potter'ın satanist olduğuna, Kosta Rika muzlarında et yiyen bakteri bulunduğuna, Kentucky Fried Chicken'in insanlara tavuk değil kızarmış fare eti yedirdiğine, böbrek çetelerinin sokakta insanları bayıltıp organını çıkardıktan sonra acil yardım hattı 911'i araması için yanı başına cep telefonu bıraktığına inanıyor. Bu dedikoduların hepsi de e-mail aracılığıyla yayılıyor. Ödül vaatleri Bir de ödül vaadedilen e-mail'ler var. Örneğin "Bill Gates, bu e-mail'i forward eden herkese 1000 dolar verecek mesajı uzun süre ortalıkta dolaştı. Ödül vaatleri Bill Gates'le sınırlı kalmıyor. Nike'ın ayakkabı ve nakit para, Mars'ın M&M şekerlemeleri, Honda'nın otomobil, IBM'in bilgisayar, Gap'in giysi ve 35 dolarlık hediye çeki, Columbia'nın bedava CD, AOL?un nakit para, Coca-Cola'nın da bedava kola dağıttığı söyleniyor. Bedava mal peşindeki herkes elektronik postaları forward edip duruyor. Bir de hasta çocuk hikâyeleri var. Örneğin 12 yaşındaki Justin Mallory adlı çocuktan şöyle bir e-mail geliyor: "Pennsylvania Üniversitesi Hastanesi'nde epilepsi tedavisi görüyorum ama, ailemin parası yok. Doktorlar tedaviye devam edilmediği takdirde bir yıl içinde öleceğimi söylüyor. McDonald's ve Pizza Hut bu e-mail'in her forward ediliğinde bir dolar bağışlayacak. Eğer e-mail 50 bin kişiye postalanırsa, tedavim için gerekli 50 bin dolar toplanmış olacak." turist@scala.com.tr